SAKARYA İLİMİZDE BİR TARİHİ ÇEŞME İSMİ KEMAHLI HACI İSMAİL AĞA ÇEŞMESİ

SAKARYA KEMAHLI HACI İSMAİL AĞA ÇEŞMESİ

Sakarya ve çevresi çeşme mimarisi konusunda zengin bir yöre olmasına rağmen bu yörenin eserleri yeterince incelenmemiştir. Osmanlı Devleti’nin kuruluşundan itibaren konumu ve verimli toprakları sayesinde göç alan bölgede, çeşme mimarisi konusunda türk mimarisinin yayıldığı birçok coğrafyadan benzer özellikler göstermektedir. Ancak bölge 1. Derecede deprem kuşağında bulunduğu sık sık depremler yaşamış ve bu depremler, tarihi dokuya büyük zararlar vermiştir. Plan ve tipoloji bakımından geleneksel çeşme mimarisinden ayrılmayan bölge çeşmeleri süsleme bakımından özellikle son devir çeşmeleri başkent İstanbul’a olan yakınlıktan dolayı XIX. yy. moda beğenisinin etkisi altında kalmıştır. Çeşmelerde klasik formun yanı sıra son devir çeşmelerinde Barok, Rokoko, Ampir ve Neo-Klasik unsurlar batılılaşma dönemi Osmanlı sanatının programına uygun olarak seçmeci bir tarzda uygulanmıştır.

Tescilli olan yapı, Cumhuriyet Mahallesi Bahçıvan Sokak'ta bulumaktadır (Resim: 3).

Yapının beyaz mermer üzerine yazılan altı satırlık Osmanlıca kitabesi, üzerinden sökülerek Sakarya Müzesi'ne getirilmiştir (Resim: 4).

Kitabe metni şöyledir:

1- Sahibü'l-hayrat Kemahlı Hacı İsmail Ağa,

2- Bi-hamdi lillah ihya eyledi bu çeşmeyi inşa,

3- EI açıp su iç bu çeşmeden eyle şükür

4- Ayn-ı kevserdür atşane olsun şifa,

5- Zehan-ı lüleden tarihı cari lafzen ve ma'nen,

6- Yapıldı bin iki yüz elli dörtte çeşme-i vala sene

1254

Kitabesinden de anlaşılacağı üzere çeşme Kemahlı Hacı İsmail Ağa tarafından H. 1254 (M.1838) yılında yaptırılmıştır.

Plan: Daha önce Alicanlar’a ait 2. Evin bahçesinden kuzeybatı köşesinde yer alan çeşme, evin 1999 depreminde yıkılmasından sonra açıkta kalmıştır. Suyu akmayan çeşme otopark olarak kullanılan evin arsasının bir köşesinde bakımsız halde bulunmaktadır. Mevcut haliyle kare planlı, üzeri basık kubbe ile örtülü yapı, depolu meydan çeşmesi özelliği göstermektedir. (Çizim:2)

Malzeme ve Teknik: Yapı zeminden itibaren iki iri sıra kesme taştan sonra, dışarı doğru taşıntı yapan bir silme ile kuşatılmıştır. Taş silme köşelerde kemer formu oluşturarak yapıyı çevrelemiştir. Taş silmeden itibaren duvarları ve kubbesi sıvalı olan çeşmenin sıvalarının büyük bir kısmı dökülmüştür. Taş silmeden itibaren beden duvarları üç sıra tuğla bir sıra taş şeklinde örülmüştür. Kuzey cephede yer alan çeşme nişi hafif içe girintili olup, tuğladan örülü bir yuvarlak kemerle sonuçlandırılmıştır. Aynalık kısmında yer alan kitabe söküldüğü için yeri boştur. Zeminin sonradan dolmasından dolayı çeşmenin kurnası ve sekileri toprak altında kalmıştır. Üzeri tuğladan küçük bir kubbe ile örtülü olan çeşme bugün kullanılmaktadır.

Süsleme: Yapının üzerindeki tek süslemesi oldukça düzgün bir nesih hat ile yazılan altı satırlık Osmanlıca mermer kitabesidir.

1950’li yıllarda çeşmenin faal durumda olduğu, halkın su ihtiyacını bu çeşmeden karşıladığı mahalle halkı tarafından belirtilmektedir.

Kaynak: Sakarya Çeşmeleri/Yusuf Çetin



Paylaş |                                         Yorum Yaz - Arşiv   2028 kez okundu

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yapmak için tıklayın